Boren

Deze hoofdrubriek bevat 2 rubrieken:

Het proces boren is één van de meest kritische en risicovolle mijnbouwprocessen binnen de olie-, gas- en aardwarmtewinning.

Wat houdt boren in?

Om olie of gas te kunnen winnen wordt een verbinding gemaakt tussen de bovengrond en de diepe ondergrond. In de boortoren bevindt zich een boorkop - een soort beitel met een grote diameter. De boorkop is voorzien van een motor en graaft door het ondergrondse gesteente. Tijdens het boren wordt een boorvloeistof gebruikt om de boor te koelen, het boorgruis naar de oppervlakte te brengen en het ongecontroleerd toestromen van olie of gas naar het oppervlakte te voorkomen.

Na enkele honderden meters boren, wordt steeds een stalen mantelbuis (casing) in het boorgat geplaatst. Deze mantelbuis wordt rondom met cement aan het gesteente gehecht. Zo boort men steeds een stukje verder naar het ondergrondse doel. Aan het oppervlak worden tijdens het boren meerdere casings en cementlagen aangebracht die het grondwater tegen vervuiling door boorvloeistof, olie of gas beveiligt.

Wat moet een mijnonderneming doen om te mogen boren?

Een mijnonderneming dient eerst een opsporings- of winningsvergunning te krijgen van het Ministerie van Economische Zaken. De vergunning wordt toegekend als de onderneming heeft aangetoond dat ze over de juiste kennis, expertise en financiële mogelijkheden beschikken. Na het verkrijgen van de vergunning moet de mijnonderneming bij SodM een zogenaamd ‘boorprogramma’ in dienen. In dit boorprogramma legt de mijnonderneming uit hoe er volgens wet- en regelgeving wordt geboord. De mijnonderneming dient ook zogenaamde beheersdocumenten in. Daarin staat omschreven hoe de mijnonderneming de veiligheid, gezondheid en milieu beschermt op de locatie en tijdens het boren. Ten aanzien van de bescherming van het milieu meldt de mijnonderneming hoe zij tijdens de boring aan  alle milieuregels ten aanzien van bodem, lucht, licht, geluid en omgeving voldoet. Tot slot moet de mijnonderneming een vergunning aanvragen voor het gebruik van hulpstoffen, bijvoorbeeld chemicaliën in de boorvloeistof. Als alle aanvragen door SodM zijn getoetst en er geen bezwaren worden geconstateerd kan de mijnonderneming overgaan op het daadwerkelijke boren.

Wat is de rol van SodM?

SodM adviseert het Ministerie over aanvragen voor winnings- en opsporingsvergunningen en toetst daarbij of de onderneming over voldoende kennis en expertise beschikt. Voorafgaande aan de boring toetst SodM of het werkprogramma en het beheersdocument voldoet aan Mijnbouw- en Arbowetgeving. Indien SodM ‘verdere vragen’ heeft over deze documenten dan moeten deze eerst tot tevredenheid worden beantwoord voordat de mijnonderneming de booractiviteiten kan opstarten. Tijdens de boring zelf inspecteert SodM op locatie of de regels in de praktijk worden nageleefd. Ook ontvangt SodM dagelijks een rapport zodat er gemonitord kan worden of de boring plaats vindt in overeenstemming met het boorprogramma en gemaakte afspraken.

Wat zijn de risico’s bij boringen?

Olie en gas zit opgesloten in de poriën van diepe ondergrondse gesteentelagen. Als de mijnonderneming zich tijdens de uitvoering van de boring niet aan de gemaakte afspraken in het werkprogramma houdt - bijvoorbeeld door een menselijke fout - kan de delfstof ongecontroleerd het boorgat instromen en aan de oppervlakte uitstromen. Dat is gevaarlijk aangezien dit soort delfstoffen brandbaar, explosief en giftig zijn. Om te voorkomen dat er ongecontroleerde uitstroming op kan treden dient het boorprogramma dusdanig te zijn ontworpen dat er steeds voldoende tegendruk door het gewicht van de boorvloeistof wordt geleverd. Mocht er toch onder een te hoge druk worden aangeboord en olie of gas ongewild in het boorgat stromen, dan wordt er aan de oppervlakte op de boorinstallatie een serie van afsluiters bovenop het boorgat gesloten. Deze zogenaamde blowout preventer houdt het boorgat en de ondergrondse stoffen onder controle. De kans op ongelukken die de veiligheid van mens en milieu in het geding brengt worden door de wet- en regelgeving zoveel mogelijk beperkt. Het toezicht van SodM is daarop opgericht. Als er gewerkt wordt met geschikt boormaterieel, vakkundig personeel en een adequate organisatie, is de kans op grote effecten voor mens en milieu minimaal. Ondanks dat zijn de risico’s die bij het boren komen kijken, nooit helemaal uit te sluiten.

Veiligheid. Milieu. Gezondheid.