Wat zijn de risico's van zoutwinning in Twente?

Boven de zoutcavernes ligt bebouwing in het buitengebied van Hengelo en Enschede. In de onmiddellijke nabijheid van cavernes bevinden zich belangrijke infrastructuur in de vorm van een doorgaande snelweg, en enkele hoogspanningsleidingen.

In Twente bevindt zich een zoutlaag van circa 50 meter dik, relatief dicht bij de oppervlakte, namelijk op 400-500 meter diepte. Omdat de zoutlaag niet zo dik is, zijn de cavernes relatief plat van vorm. Ze hebben een hoogte van enkele tientallen meters en een doorsnee van circa 120 meter. De cavernes zijn relatief klein. In een gebied van ongeveer tien vierkante kilometer bevinden zich circa 350 cavernes. De cavernes zijn het resultaat van de afgelopen 100 jaar zoutwinning en er zijn er momenteel nog zo’n 80 in gebruik.

Risico van bodemdaling

In Twente zijn 61 cavernes die mogelijk instabiel worden in de nabije of in de verre toekomst. De tekenen van instabiliteit zijn goed meetbaar. De ervaring leert dat als deze zich voordoen er voldoende tijd is (jaren) voor het nemen van maatregelen, zodat effecten aan de oppervlakte zullen uitblijven ofwel de schadelijke gevolgen beperkt kunnen worden. Hiermee is dit risicogoed beheersbaar. Wel dient er nagedacht te worden over hoe de risico's beheerst worden in het geval dat de mijnbouwondernemingen niet meer actief zijn. Immers, de verantwoordelijkheid voor de beheersing van de risico's ook nadat de actieve zoutwinning is beëindigd, ligt bij deze ondernemingen.

Eén locatie in Twente verdient speciale aandacht. Boven de cavernes bevindt zich namelijk een vuilstort. Het is op dit moment niet duidelijk welke maatregelen hier mogelijk zijn om de negatieve gevolgen van de instabiliteit te beheersen. SodM adviseert om, in dit bijzondere geval, het moment van instabiliteit niet af te wachten, maar nu al plannen te maken die tot een afdoende beheersing van de mogelijke negatieve gevolgen leiden.

Risico van mileiuverontreiniging

Transportleidingen, putten en cavernes kunnen gaan lekken, zowel tijdens de winning als daarna. Het risico is dan vervuiling van het oppervlakte- en grondwater, dat dan niet meer bruikbaar is voor landbouw of drinkwater. In Twente zijn veelvuldig lekkages voorgekomen door verouderde leidingen en putten. AkzoNobel heeft deze in 2017 en 2018 onder verscherpt toezicht van SodM vervangen.