Wat zijn de risico's van zoutwinning in Veendam?

In Veendam bevinden de ondergrondse holtes die zijn ontstaan bij de winning van magnesiumzouten zich als een soort labyrint op een diepte van 1500-1600 meter. Op deze diepte treedt zoutkruip op. Door de verbonden structuur is de wijze waarop de zoutkruip plaatsvindt, minder goed voorspelbaar. Er treedt bodemdaling op tot een maximum van 65 centimeter als gevolg van de huidig vergunde winning. Dit is de sterkste bodemdaling die in Nederland wordt waargenomen als gevolg van winning uit de diepe ondergrond.

Tijdens de winning

De nadelige effecten van bodemdaling op de waterhuishouding die tijdens de productie optreden, worden zo veel mogelijk voorkomen door afspraken met het waterschap. Het effect op bebouwing en infrastructuur zal met name optreden op de randen van de kom. Doordat in dit gebied ook grote veranderingen optreden in de waterhuishouding en de natuurlijke waterstand sterk fluctueert, is niet altijd duidelijk wat de toegevoegde effecten door bodemdaling zijn.

Na afloop van de winning

Welke geleidelijke bodemdaling nog kan optreden na het abandonneren van deze cavernes is onbekend. Wel is hierin voor een deel voorzien doordat bij de instemming met de huidige winning een buffer is aangehouden in de vergunde bodemdaling: hoewel die een maximum kent van 65 cm, moet de winning in de huidige vorm stoppen bij 50 cm, zodat de resterende 15 cm gebruikt kan worden voor het verkleinen van de ondergrondse holtes en het minimaliseren van de effecten op lange termijn.

Plotselinge bodemdaling

Het is niet duidelijk in hoeverre de geometrie van de cavernes garandeert dat deze op lange termijn stabiel zijn. Wel is door de beperkte hoogte van de holtes, de diepte waarop deze zich bevinden, en de gedeeltelijke vulling met neergeslagen vast zout de impact hiervan beperkt. Het is niet waarschijnlijk dat in geval van instabiliteit van de cavernes een direct effect aan de oppervlakte te zien zal zijn.

Verontreiniging door lekkages tijdens de winning

Planmatig onderhoud aan het leidingnetwerk aan het oppervlak is een belangrijke factor in het voorkomen van lekkage van zout water naar de omgeving. Hoewel incidenten op kleine schaal voorkomen, is dit door het beperkte leidingnetwerk op deze locatie een gering risico.

Verontreiniging door lekkages na de winning

In Veendam is op dit vlak een specifieke situatie ontstaan. Door de labyrint-achtige structuur van de cavernes en de schuine stand ervan, is onduidelijk waar de ingebrachte diesel zich bevindt. Circa 40.000 kubieke meter diesel zijn achtergebleven in de diepe ondergrond bij de vorming van de holtes en de winning van magnesiumzouten. Het risico van deze achtergebleven diesel na afsluiten van de caverne is dat het pekel/dieselmengsel in de toekomst buiten de caverne komt en daar een verontreiniging veroorzaakt. In Veendam zijn boven de zoutlaag de afdekkende lagen niet geheel intact: er zitten breuken die mogelijk net zo goed afsluiten als intacte gesteentelagen, maar mogelijk ook voor een pad tussen verschillende dieptes kunnen zorgen. Wanneer het zich langs deze paden verspreidt, is niet uit te sluiten dat verontreinigingen in het grondwater terechtkomen, waardoor dit onbruikbaar wordt voor drinkwater en landbouw.

Onderzoek naar incident bij Nedmag

Momenteel loopt onderzoek naar het recente incident op de productielocatie van Nedmag in Tripscompagnie. Dit onderzoek ziet op de oorzaak van de geconstateerde drukdaling in de betreffende caverne en naar de mogelijke milieuverontreinigingen die hier mee samenhangen.  De uitkomsten van dit onderzoek zullen richting geven aan het handelen van operator, gemeente en waterschappen op het gebied van veiligheid en milieu.