Voormalige kolenwinning

Vanaf de veertiende eeuw tot 1974 werd in Zuid-Limburg steenkool gedolven. Deze steenkolenwinning heeft na-ijlende gevolgen, zoals bodemstijging. Deels hebben deze gevolgen te maken met stijgend mijnwater, deels met de schachten en andere holtes die de kolenwinning in de ondergrond heeft achtergelaten.

Landschap bij Epen, Limburg, waar ooit kolen zijn gewonnen

Waarom nazorg kolenwinning?

Bij steenkolenwinning werden in de ondergrond over vele hectaren en in verschillende lagen kolen weggehaald. Ook werd water opgepompt om ondergronds droog te kunnen werken. Dergelijke ingrepen in de diepe ondergrond kunnen lang nawerken. Na het sluiten van de mijnen in 1974 zijn er aanwijzingen dat er mogelijk na-ijlende effecten optreden. Deze effecten heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) in 2016 onderzocht. De conclusie was dat de voormalige steenkolenwinning in Limburg geen directe veiligheidsrisico’s oplevert.

Welke effecten zijn onderzocht?

Het onderzoek is gebaseerd op een voorstudie uit 2007 van ingenieursbureau IHS en een inventarisatie en onderzoeksplan van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Er is naar zeven effecten gekeken:

  • bodemstijging,
  • verzakkingen bij schachten,
  • verzakkingen boven ondiepe winningen,
  • vervuiling van grondwater,
  • stijging van grondwater,
  • vrijkomen van mijngas, en
  • lichte aardbevingen.

Samenvatting van het onderzoek naar de na-ijlende effecten van de steenkolenwinning in Zuid-Limburg

Wat is er naar aanleiding van dit onderzoek gebeurd?

Naar aanleiding van dit onderzoek heeft de provincie Limburg opdracht gegeven om een risicomanagement-aanpak te ontwerpen. Centraal onderdeel hiervan is een meet- en regelprotocol dat aangeeft welke mogelijke maatregelen overwogen kunnen worden. EZK werkt momenteel samen met de provincie Limburg en gemeenten aan het opsporen en saneren van historische schachten, het controleren en nemen van maatregelen ten aanzien van enkele industriële schachten en het boren van ca. zeven boorgaten om het niveau en de kwaliteit van het mijnwater te meten.  

Wat is de rol van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM)?

SodM heeft in 2018 verschillende keren concepten van de risicomanagement-aanpak van de provincie bestudeerd en van commentaar voorzien. Ook heeft SodM met verschillende stakeholders in de regio gesproken. Partijen hebben aangegeven behoefte te hebben aan een partij die onafhankelijk is van lokale belanghebbenden om bijvoorbeeld kennis te verdiepen en mogelijke dilemma’s mee te bespreken. De aanpak in Limburg van de naijl-effecten van de steenkolenwinning zal ook inzichten en lessen bieden die gebruikt kan worden voor de nazorg van de andere mijnbouwactiviteiten in Nederland.