Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft besloten om voor de sectoren waar zij toezicht op houdt, een vervolgonderzoek naar laagfrequent geluid in te stellen. Dit onderzoek is eind april 2025 van start gegaan.
Update april 2026
De eerste fase van het onderzoek naar laagfrequent geluid en mijnbouw is nu afgerond en onderzoekers zien meerwaarde in de volgende fase. Uit de resultaten van de eerste fase blijkt dat het KNMI, die het onderzoek uitvoert in opdracht van SodM, laagfrequent geluid van verschillende bronnen op heeft kunnen vangen. Ook is aan de hand van de eerste fase een gunstige opstelling bedacht waarmee door kan worden gegaan met de metingen.
Het onderzoek – dat gaat over de samenhang van mijnbouw en laagfrequent geluid in het algemeen – wordt nu minimaal een jaar lang een jaar lang voortgezet. Deze tweede fase is op 16 januari 2026 van start gegaan. Dit onderzoek is nadrukkelijk experimenteel en bestaat uit vier fasen. Na elke fase wordt bekeken of de volgende fase voldoende zal opleveren. Alleen dan besluit SodM om door te gaan naar een volgende fase. In een later stadium wordt gekeken of en zo ja welke bronnen mogelijkerwijs in verband gebracht kunnen worden met klachten van omwonenden van de locatie waar de metingen plaatsvinden.
Om verschillende invalshoeken vanuit de samenleving en kennis mee te nemen, werkt SodM met een begeleidingscommissie. In deze commissie zitten experts uit verschillende organisaties: GGD, RIVM, de omgevingsdiensten DCMR en Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) en twee bewoners uit de omgeving die zelf hinder ervaren door laagfrequent geluid. De begeleidingscommissie denkt tijdens alle fasen mee en geeft advies aan SodM, bijvoorbeeld over de opzet van het onderzoek, de planning en op welke wijze de regio wordt betrokken.
Staatstoezicht op de Mijnen doet onderzoek naar laagfrequent geluid
Hinder door laagfrequent geluid, ook wel bromtonen genoemd, is een groeiend probleem in Nederland. In 2019 gaf 3,2% van de Nederlandse bevolking aan ernstig gehinderd te worden door laag frequent geluid. Dit was een stijging van ongeveer 50% ten opzichte van 2016. Een klein deel van deze klachten wordt toegeschreven aan mijnbouwactiviteiten. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft besloten om voor de sectoren waar zij toezicht op houdt, een vervolgonderzoek naar dit geluid in te stellen. Dit onderzoek is eind maart 2025 van start gegaan.
Laagfrequente geluiden komen veel voor in het dagelijks leven en worden geproduceerd door natuurlijke bronnen zoals golven en wind of door de mens, zoals industriële installaties, huishoudelijke apparaten en wegverkeer. Ook mijnbouwlocaties kunnen een bron zijn van laagfrequent geluid, denk hierbij aan geluid afkomstig uit compressoren of uit gaspijpleidingen. Naast hinder en slaaponderbrekingen kunnen bromtonen in extreme gevallen tot gezondheidsproblemen leiden.
Om meer te weten te komen over de oorzaak van deze lage tonen, is SodM eind maart begonnen met metingen met als doel een monitoringsmethode te ontwikkelen. Directeur Boukje van der Lecq-Meijssen van SodM: ‘Een effectieve methode voor de monitoring van laagfrequent geluid en grondtrillingen ontbreekt. Hier hopen we door middel van dit onderzoek verandering in te brengen.’
Onderzoek gecompliceerd
Laagfrequent geluid ligt deels in het onhoorbare gedeelte van het geluidsspectrum waardoor onderzoek gecompliceerd is. Het recent van start gegane onderzoek hoopt de onduidelijkheid over laagfrequent geluid weg te nemen.
Momenteel gaat het om enkele honderden klachten per jaar afkomstig uit plekken verspreid over heel Nederland. Dat blijkt uit een literatuuronderzoek dat SodM in 2024 over dit onderwerp publiceerde. Bij zowel de centrale registratie van de GGD als de stichting Laag Frequent Geluid is een stijging in het aantal klachten te zien.
Naar verwachting leiden de energietransitie en technologische ontwikkelingen tot intensiever gebruik van de diepe ondergrond in Nederland waardoor overlast door laagfrequent geluid als gevolg van mijnbouwactiviteiten mogelijk verder toeneemt. Bovendien vinden steeds meer ondergrondse activiteiten, zoals geothermie, plaats nabij dichtbevolkte plekken.
Mobiele meetstations
In de eerste fase van dit onderzoek zal met behulp van mobiele meetstations een inventarisatie worden gemaakt. Dit gebeurt in de omgeving van het terrein van een gasopslagfaciliteit van TAQA in Alkmaar. In die omgeving heeft SodM klachten van omwonenden binnengekregen over laagfrequent geluid.
Het gaat nadrukkelijk om een experimenteel onderzoek dat uit vier fases bestaat. Pas als een fase duidelijke meerwaarde oplevert, besluit SodM of de volgende onderzoeksfase van start gaat. Het onderzoek wordt door het KNMI uitgevoerd in opdracht van SodM. Bij elke fase van dit onderzoek, wordt het perspectief van omwonenden betrokken.