De veiligheid in Groningen verbetert maar is nog niet voldoende. Het aantal aardbevingen is de afgelopen jaren afgenomen en steeds meer gebouwen zijn ‘op norm’ beoordeeld, versterkt of door nieuwbouw vervangen. Tegelijkertijd moeten er nog minimaal 8.200 gebouwen worden versterkt, en ruim 500 gebouwen zijn nog niet beoordeeld. Dit betekent dat nog duizenden mensen in Groningen in de wacht staan. Het langdurige wachten en de aanhoudende onzekerheid leiden tot stress en gezondheidsklachten bij een deel van die bewoners.
Dat blijkt uit de nieuwe Staat van de veiligheid in verband met de voormalige gaswinning uit het Groningen-gasveld over 2025 van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Naast de voortgang van de versterking en het verloop van de bodembeweging, heeft SodM gekeken naar de ontmanteling van de gaswinningslocaties en de nazorg die nodig is vanwege de langetermijnrisico’s van de winning uit het Groningen-gasveld.
Veiligheid neemt toe, maar is nog niet op orde
Duizenden bewoners leven al jarenlang in onzekerheid. Die langdurige onzekerheid, in combinatie met herhaalde schade en complexe herstelprocedures, heeft aantoonbare nadelige gevolgen voor de gezondheid en welbevinden van bewoners. De onderzoeken van Gronings Perspectief (Rijksuniversiteit Groningen) laten zien dat de gezondheidseffecten fors zijn. Hun onderzoeken laten een verhoogde kans op vroegtijdig overlijden zien onder een deel van de bewoners in het aardbevingsgebied. Gelukkig laat onderzoek uit 2025 zien dat afronding van versterking leidt tot verbetering van vertrouwen en een positiever toekomstbeeld.
Vooruitgang in 2025
SodM constateert dat er op verschillende vlakken vooruitgang wordt geboekt. Zo krijgt de Nationaal Coördinator Groningen steeds beter grip op de voortgang van de versterkingsopgave. Ook is het structureel monitoren van de drukontwikkeling en bodembeweging in het Groningen-gasveld wettelijk geregeld. Tot slot verloopt de ontmanteling van de mijnbouwinstallaties veilig. De inspecteurs van SodM hebben geen ernstige overtredingen geconstateerd.
Belangrijkste adviezen van SodM
SodM geeft vijf adviezen om de veiligheid te verbeteren:
1. Blijf scherp op de snelheid van de versterkingsopgave
De versterkingsopgave is een balans tussen snelheid, kwaliteit en comfort. SodM adviseert hierbij snelheid niet uit het oog te verliezen. Door tempo te maken, komt er zekerheid over de veiligheid van gebouwen en vermindert de gezondheidsschade voor bewoners.
2. Stel ambitieuze doelen en stuur actief bij
Volgens de planning van de NCG is een hogere doelstelling haalbaar, dan is afgesproken voor 2026. SodM adviseert daarom om ambitieuzere jaardoelen af te spreken, die vallen binnen de (bandbreedte van de) planning van NCG. Als doelen niet worden gehaald, onderzoek de oorzaken en stuur bij met maatregelen of stel doelen realistisch bij. Maak deze keuzes en afwegingen daarbij inzichtelijk.
3. Maak ontmanteling van installaties voorspelbaar
Een duidelijke en toetsbare planning van de ontmantelingsoperatie ontbreekt nu nog. Daarom adviseert SodM om in de regelgeving specifieke termijnen en voorwaarden op te nemen voor verwijderingsplannen zodat SodM hier toezicht op kan houden.
4. Versterk de wettelijke borging van nazorg
Nog lang nadat de winning is gestopt, kunnen de nadelige gevolgen van de mijnbouwactiviteit doorgaan. SodM vindt het daarom belangrijk dat het wettelijk goed is vastgelegd dat vergunninghouders verantwoordelijk zijn voor een proactieve aanpak van eventuele toekomstige risico’s, inclusief monitoring en eisen aan nazorgplannen.
5. Borg kennis en data voor de lange termijn
De afgelopen jaren is veel kennis en data verzameld over het Groningen-gasveld en de versterkingsopgave. Het vastleggen en toegankelijk maken van deze informatie is essentieel voor effectief toezicht en voor toekomstig gebruik, bijvoorbeeld in de energietransitie. SodM adviseert daarom om deze data duurzaam op te slaan en toegankelijk te houden, met duidelijke verantwoordelijkheden en structurele financiering.