De bedrijven Gasunie, NAM, TAQA en AkzoNobel benutten de ondergrond voor de opslag van stoffen. Opslag vanaf 100 meter diepte valt onder de Mijnbouwwet, waar het ministerie van Economische Zaken en Klimaat bevoegd gezag is en SodM toezicht op houdt.

Ondergrondse opslag, wat is dat precies?

In de diepe ondergrond zijn ruimtes aanwezig die geschikt zijn om stoffen op te slaan. De beschikbare ruimtes bestaan uit de poriën van gesteenten in lege olie- en gasvelden , waterhoudende lagen of holle ruimtes in klei en zoutlagen (de cavernes waaruit zout is gewonnen). Bij opslag kan het gaan om permanente opslag (CO2) of tijdelijke opslag van gas, gasolie en perslucht. Dit laatste wordt buffering genoemd: stoffen worden opgeslagen als tijdelijke voorraad om pieken in gebruik op te kunnen vangen.

Wat zijn de risico’s?

Bij opslag kan geringe bodemstijging plaatsvinden; dit kan het effect van bodemdaling door eerdere winning deels compenseren. Buffering kan ook geringe bodemdaling tot gevolg hebben, wanneer de opgeslagen stof weer gewonnen wordt voor gebruik. Bodemtrillingen zijn te verwachten bij opslag en buffering van gassen in gasvelden, wanneer het veld ook al bij de gaswinning getrild heeft. Opslag in zoutcavernes leidt voor zover bekend niet tot bevingen. Het is van belang dat de opgeslagen stoffen niet kunnen ontsnappen uit de ondergrondse gasvelden of cavernes waarin ze worden opgeslagen. Risico’s worden zoveel mogelijk beperkt door maatregelen als het afdichten van doorboorde lagen en het voorkomen van de verspreiding van stoffen in de bodemlaag.

Waar in Nederland gebeurt het?

In Nederland worden al sinds enkele decennia stoffen in de ondergrond opgeslagen. Hierbij gaat het om acht locaties voor de opslag van aardgas, stikstof en gasolie. Buffering van andere stoffen zoals perslucht, CO2 en waterstof vindt nog niet plaats in Nederland.

Kan alles overal opgeslagen worden?

Bij het bepalen of stoffen opgeslagen kunnen worden, wordt gekeken naar de eigenschappen van het gesteente waar het in opgeslagen zou moeten worden. De volgende tabel geeft een ruw overzicht waar welke stof in opgeslagen kan worden.

Overzicht bodemopslag
  Gasveld Zoutcaverne
Aardgas X X
Industriele Gassen (N2, H2)   X
Perslucht   X
Gasolie   X
CO2 X X

Hoe zit het met CO2-opslag?

Er waren plannen om CO2 op te slaan in lege gasvelden onder Barendrecht en in het noorden van het land. De politiek heeft besloten hiervan af te zien omdat er discussie ontstond over de vraag hoe groot de risico’s van opslag zijn. Omdat de maatschappelijke weerstand tegen opslag op land groot bleek, heeft de minister gekozen voor. CO2 opslag onder zee. Er zijn intussen vergevorderde plannen voor injectie in een leeg gasveld, voor de kust van Rotterdam. Hierbij zal CO2 op de Maasvlakte worden afgevangen, naar zee worden getransporteerd en daar vervolgens worden opgeslagen.

Wat is de rol van SodM?

Om een stof ondergronds te mogen opslaan is een goedgekeurd opslagplan nodig. SodM adviseert of een ingediend opslagplan voldoet aan de in de Mijnbouwwet gestelde eisen. Zo nodig laat SodM daarvoor onafhankelijk onderzoek uitvoeren. De nadruk ligt daarbij op de veiligheidsaspecten (stabiliteit van de gebruikte cavernes, integriteit van afsluitende lagen en risico’s door bodembewegingen).

Ondergrondse opslag en Brzo 2015

Ondergrondse gas- en gasolieopslagen van mijnondernemingen moeten aan het Brzo voldoen en SodM houdt toezicht op de naleving ervan. Aanvullende informatie over het Brzo en de openbare samenvattingen van de landelijk uitgevoerde inspecties zijn te raadplegen op de website van BRZO+.

De meest recente door SodM door uitgevoerde Brzo-inspecties zijn hieronder weergegeven. De samenvattingen van deze inspecties zijn te raadplegen door op de onderstaande links te klikken: