Zoutwinning (magnesiumzout) in Veendam

Instemming Winningsplan 2018

In 2023 is ingestemd met het ingediende Winningsplan 2018, waarin ook gecontroleerd aflaten van zout is vergund. Tegen de winning uit caverne TR-9 is beroep aangetekend bij de Raad van State. De voorzieningenrechter heeft deze winning opgeschort totdat de rechter een definitief besluit neemt.

In 2019 heeft SodM het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) geadviseerd om in te stemmen met de aanleg van nieuwe, kleine cavernes. Daarnaast heeft SodM geadviseerd niet in te stemmen met verdere uitbreiding van het labyrint van verbonden cavernes. Het ministerie heeft dit advies grotendeels overgenomen in het instemmingsbesluit van het winningsplan.

Bodemdaling tijdens de winning

Zoutwinning zorgt voor het oplossen van een volume in de ondergrond. Aan het aardoppervlak is dit meetbaar als bodemdaling in een bodemdalingskom. Zoutkruip is de beweging van zout in de ondergrond. Door de diepte van de winning en de eigenschappen van het zout kruipt het zout relatief snel. Als gevolg van de zoutwinning kruipt het zout dat om de cavernes ligt naar de holtes toe, het gebied met de minste druk. Door de zoutwinning treedt een redelijk directe, maar wel gelijkmatige bodemdaling op tot maximaal 93 centimeter in het centrum van de bodemdalingskom. SodM ziet in het belang van mens en milieu erop toe dat de bodemdaling door zoutwinning binnen de toegestane grenzen blijft.

Nedmag probeert de nadelige effecten van bodemdaling op de waterhuishouding die tijdens de zoutwinning optreden, zo veel mogelijk te beperken door afspraken te maken met het waterschap. Het is moeilijk om eventuele schade aan bebouwing en infrastructuur toe te schrijven aan één specifieke oorzaak van bodemdaling. Naast bodemdaling als gevolg van zoutwinning spelen er namelijk ook andere processen een rol, zoals bodemdaling door schommelingen in de waterstand, gaswinning en veranderingen in de ruimtelijke ordening. De bodemdaling door zoutwinning alleen is doorgaans geleidelijk en regelmatig. Het waterschap monitort de effecten van de bodemdaling.

Bodemdaling na afloop van de winning

Het is onzeker in hoeverre de bodemdaling doorgaat wanneer de pekel aan het einde van de winning uit de cavernes wordt afgelaten. Daarom is bij de instemming met de huidige winning een buffer aangehouden in de vergunde bodemdaling. Bij de beoordeling van het winningsplan is gekeken of ook in het geval van een ‘hoog scenario’ aan bodemdaling de gevolgen beheersbaar zijn voor mens en milieu.

Beperkte kans op plotselinge bodemdaling

De grootte van de cavernes, de diepteligging, de geometrie en de onderlinge beïnvloeding binnen het cavernesysteem geven een mate van onzekerheid voor het cavernegedrag op lange termijn. Wel is de kans op plotselinge bodemdaling zeer beperkt. Dit komt door het continu aflaten van de cavernes, de beperkte hoogte van de holtes, de grote diepte waarop deze zich bevinden en de gedeeltelijke vulling met neergeslagen vast materiaal. Het is onwaarschijnlijk dat door eventuele instabiliteit van de cavernes zinkgaten met gevolgen voor mens en milieu ontstaan.

Verontreiniging door lekkages tijdens de winning

Planmatig onderhoud aan het leidingnetwerk nabij het oppervlak is belangrijk om lekkage van zout water naar de omgeving te voorkomen. Hoewel incidenten op kleine schaal kunnen voorkomen, is dit door het beperkte leidingnetwerk op deze locatie een gering risico. SodM houdt toezicht op het onderhoudsregime voor het leidingnetwerk en de installatie.

Ondergrondse lekkage bij Nedmag

In Veendam is in 2018 in de diepe ondergrond een plotseling drukverlies gemeten. Dit kwam door een lekpad in het dak van het cavernesysteem op de productielocatie van Nedmag in Tripscompagnie. Hierbij is ongeveer 100.000 kuub pekel en mogelijk ook dakolie (diesel) weggelekt naar bovenliggende lagen. Dakolie is nodig om het dak van een caverne te beschermen tegen ongecontroleerde uitloging in met name de verticale richting (omhoog richting het maaiveld). Het drijft door het dichtheidsverschil tussen diesel en pekel als een soort deken op de pekel.

In het totale cluster is ongeveer 40.000 kuub diesel achtergebleven in de diepe ondergrond. Door de labyrintachtige structuur van de cavernes en de schuine stand ervan, is onduidelijk waar de ingebrachte diesel zit en of een deel ervan is weggelekt. Door de grote diepte en de aanwezigheid van afsluitende lagen tussen het cavernesysteem en het maaiveld is de kans klein (maar niet nul) dat het weggelekte mengsel van pekel en diesel in de toekomst een verontreiniging van het ondiepe (zoete) grondwater veroorzaakt. Nedmag monitort het ondiepe grondwater via pijlbuizen om snel te kunnen waarschuwen als het toch een verontreiniging zou meten.

Ook moet Nedmag voorkomen dat een te hoge druk in de cavernes ontstaat. Het bedrijf kan de druk beheersen door het gecontroleerd aflaten van pekel uit de cavernes. Dit heet ook wel ‘passieve winning’, omdat er geen zoet water wordt ingebracht waarin zout kan oplossen.

Voor de ontwikkeling van vier nieuwe cavernes volgens het Winningsplan 2018 maakt Nedmag gebruik van een milieuvriendelijker variant van dakolie. Daarnaast gebruikt het bedrijf een veel kleinere hoeveelheid dakolie.